Doktor Şefik Hüsnü Değmer

Doktor Şefik Hüsnü Değmer, Berlin'de tıp eğitimi aldı, Birinci Dünya Savaşı'nda, farklı cephelerde askerî doktorluk yaptı, Çanakkale Cephesi'nde kaldı, Birinci Dünya Savaşı'nın ardından Almanya'ya taşındı. Almanya'da, Spartakistler Birliği'nin kurucuları arasında yer aldı, ama, 1919'da, Alman Liderler Rosa Luxemburg ile Karl Liebnecht'in öldürülmesinin ardından, Türkiye'ye geçti, Atatürk'ün liderlik yaptığı Millî Kurtuluş Savaşı'na yardım etti, 1921'de, Türkiye Komünist Fırkası Kurucuları Mustafa Suphi'nin, Ethem Nejat'ın, öteki liderlerin vefâtları ile, Türkiye Komünist Fırkası'nın liderliğini aldı. Doktor Şefik Hüsnü Değmer, Komünist Enternasyonal'in de kurucularından biri idi, Zinoviev, Lenin, Stalin, Nerimanov, Troçki gibi liderlerle mesâi yaptı. Doktor Şefik Hüsnü Değmer, Komintern'de, 1919'dan 1943'e kadar yöneticilik yapmış, dünya'nın saygın Türk Marxist liderlerinden biri idi.
Doktor Şefik Hüsnü Değmer, Atatürk'ün çok değer verdiği, desteklediği bir liderdi. İsmet İnönü de, 1946'da çok partili rejim'e geçerken, Doktor Şefik Hüsnü Değmer'in liderliğinde yasal bir sosyalist parti'nin kurulmasını destekledi, Türkiye Komünist Partisi, böylece, Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün de desteği ile, 1946'da, Doktor Şefik Hüsnü Değmer'in liderliğinde yasallaştı.
Doktor Şefik Hüsnü Değmer, 1923'deki 1. İzmir İktisât Kongresi'ne de delege olarak katılmış, Kongre'de düşüncelerini duyurmuş idi.
Doktor Şefik Hüsnü Değmer, 1950'de, DP Hükümeti'nin ilânını önce desteklemiş, ama, sonra, çeşitli siyasî komplolar, tuzaklar, DP Hükümeti ile Doktor Şefik Hüsnü Değmer'i birbirine uzaklaştırmış, DP Hükümeti, siyasî bir dava ile, 1951'de, Doktor Şefik Hüsnü Değmer'i yargılamış, 163 kadar kişi, Türkiye Komünist Partisi Tevkifâtı ile hapsedilmiş, yargılanmış, eziyetler yaşamıştır, Ruhi Su, Doktor Hikmet Kıvılcımlı, Mihri Belli, Sevim Belli, Ahmed Arif, Enver Gökçe, Zeki Baştımar, 1951'deki TKP Tevkifâtı'nda hapsedilmiş kişilerden bazılarıdır.
Doktor Şefik Hüsnü Değmer, DP Hükümeti sırasında, uzun yıllar hapislerde kalmış, sonra da, sürgün'e gönderilmiş, sürgün'de, Manisa'da vefât etmişti.
Doktor Şefik Hüsnü Değmer, bir Tarihçi idi, bir Edebiyat Eleştirmeni idi, bir Politika Yazarı idi, bir Sendikacı idi, bir Alman Dili Ustası idi, bir Yayıncı idi, bir Hukuk Adamı idi. Doktor Şefik Hüsnü Değmer, Atatürk Devrimleri'nin uygulanmasının liderlerinden biri idi. Doktor Şefik Hüsnü Değmer, Sovyetler Birliği Lideri Joseph Stalin'in Komintern'de yardımcısı idi, Bulgar Lider Georgi Dimitrov, İtalyan Lider Palmiro Togliatti, Fransız Lider Maurice Thorez ile Komintern'i yöneten kişilerden biriydi.
Doktor Şefik Hüsnü Değmer, Osmanlı Devleti'nin yetiştirdiği son Tıp Adamları'ndan biriydi, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Tıp Adamları arasında yer aldı, Türkiye Cumhuriyeti'nin de, Sovyetler Birliği'nin de, ilk yıllarında liderlerinden biriydi. Doktor Şefik Hüsnü Değmer, Atatürk, İsmet İnönü, Celâl Bayar, Vladimir Lenin, Joseph Stalin, Leon Troçki, Neriman Nerimanov, Nâzım Hikmet Ran, Georgi Dimitrov gibi büyük tarihsel karakterlerle, aynı teşkilâtlarda, aynı tarihsel anlarda yaşadı.
SİNAN ÖNER