Mustafa Suphi

Mustafa Suphi, Osmanlı Sosyalizmi'nin, Türkçü Hareket'in liderlerinden biri idi, 1. Dünya Savaşı sırasında, Sovyet Devrimi'ne yardımcı olmak amacı ile Rusya'ya gitmiş, Moskova'da, Sovyetler Birliği'nin ilk Cumhurbaşkanı Vladimir Lenin ile mesâi yapmış, Türkiye Komünist Fırkası'nı, 10 Eylül 1920'de ilân etmiş, Türk Kızılordusu'nu kurmuş, Komünist Enternasyonal'de yöneticilik yapmış, Komintern'in Azerbaycan'ın başkenti Bakû'de yaptığı 1. Doğu Halkları Kurultayı'nda yer almış, Türkiye'deki Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti'ne, Mustafa Kemal Paşa'ya yardımcı olmak amacı ile Anadolu'da teşkilâtlanmış, Ocak 1921'de Anadolu'ya geçmiş, Erzurum'da Kâzım Karabekir Paşa tarafından törenlerle karşılanmış, Trabzon'da, Türkiye Komünist Fırkası Yöneticileri ile kaybolmuş idi.
Mustafa Suphi, bir iktisâtçı idi, Osmanlı Devleti'nin yaşadığı iktisâdî krizleri incelemiş, çözüm yolları, iktisâdî siyaset seçenekleri aramış, bu yönde bilim adamı olarak ödevlerini yapmış, makaleler yayınlamıştı.
Mustafa Suphi, Türkçülüğün kurucu liderlerinden biriydi, Türkçü Sosyalizm, ya da Türkçü Marxizm, Mustafa Suphi'nin kişiliğinde çeşitli anlamlar kazanmış, İttihât ve Terâkki Hükümeti sırasında yapılan iktisât reformlarında, Mustafa Suphi de liderlik yapmıştı.
Mustafa Suphi, bir süre Sinop'ta cezaevinde kalmış, Osmanlı Devleti'nin yıkılış sürecinde, Rusya'ya gitmiş, Rusya'da, binlerce belge üretmiş, Sovyetler'in saygın liderlerinden biri olmuştur. Vladimir Lenin'in çok güvendiği Türk Marxistleri'nden biri idi, Mustafa Suphi. Mustafa Suphi, Azerî Lider Neriman Nerimanov, Sultan Galiyef, Enver Paşa, Mustafa Kemal Paşa, Ethem Nejat, Doktor Şefik Hüsnü, Profesör Sadrettin Celâl Antel gibi saygın Marxist liderler ile uzun süreler mesâi yaptı, işbirliği yaptı, çeşitli teşkilâtlarda yöneticilik yaptı.
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasında, Mustafa Suphi'nin katkıları da hatırlanır, hatırlanmalıdır.
SİNAN ÖNER